Deze week staan mijn foto’s bij een reisreportage in Veronica Magazine en dat deel ik graag met de hele wereld. Mijn foto’s in een oplage van 900.000 (met een bereik van 2,8 miljoen Nederlanders). Als dat geen veer in je reet is!

Klik hier voor de hele reportage >>

Vroeguh…

… toen alles nog anders was, en uiteraard beter, zoals een deel van de vorige generatie vaak zegt – waren het enkel de monniken die bedelden in Cambodja. Na de oorlog kwamen hier de oudere mensen bij. Immers, in Cambodja hebben ze geen sociaal stelsel en ben je oud en hulpbehoevend dan zijn het je kinderen die je helpen. Maar tijdens deze oorlog kwam 25% van de bevolking om. En dus ook de kinderen van hulpbehoevenden.

Tegenwoordig…

… bedelt iedereen te pas en te onpas op straat. Zeker kleine kinderen, want ja, hun vertederende ogen doen veel bij de toerist. Oplichterij? In sommige gevallen wel, want achter veel van deze kleine kinderen zit een soort van ‘pooier’. Toch zijn er ook doodgewone kinderen die op straat bedelen. En als je hoort waarom, dan is het opeens best logisch. In Cambodja behoort 60% van de inwoners tot de lagergeschoolden. Deze groep verdient gemiddeld tussen de 35 en 45 dollar per maand. En ook al zijn de kosten daar lager, het is duidelijk geen vetpot. Maar een ochtendje bedelen levert al snel 6-7 dollar op. Want wat is een dollar voor een toerist uit het westen, dat geef je toch zomaar even weg? Zou jij dan gaan werken voor 35-45 dollar? Terwijl je met een beetje ‘lanterfanten’ meer dan 200 dollar binnen kunt halen…?

Cambodja versus Nederland

En eigenlijk is het in Nederland niet veel anders dan in Cambodja. Behalve dat onze overheid het stimuleert. Het minimum loon is ca. € 1.400,- (aldus mijn en Ferry’s loonstrookje, dus dat geloof ik maar), bij een fulltime baan. Zit je in de bijstand dan krijg je al snel (vriendinnetje zat ooit in de bijstand, ik ga op haar woorden af) € 800,- netto. Tel daarbij op dat je recht hebt op tal van toeslagen als huurtoeslag, zorgtoeslag en weet ik veel wat voor voordelen je allemaal hebt als je in de bijstand zit… Je kunt praktisch beter in de bijstand (ik heb het dus niet over mensen die ongewild in de WAO/WW terecht zijn gekomen) zitten! Dan kom je er beter van af en kun je wel thuis zijn voor je kind.

Persoonlijk zou ik het niet kunnen, hoor. Ik zou me nutteloos voelen. Een uitkeringstrekker. Maar als de overheid het stimuleert, is het dan gek dat mensen er gebruik van maken? Zou er niet meer verschil moeten zitten tussen minimumloon en bijstand? En zouden wij Cambodjanen niet zo makkelijk een euro toe moeten stoppen en dit systeem alleen maar verergeren…?

Ongeveer de helft verwijderde ik al weer daar. Elke avond liep ik de foto’s na en mislukte (bijvoorbeeld door licht, ik stel alles handmatig in) verwijderde ik direct. Met 1354 foto’s kwam ik naar huis en ja, die moest ik natuurlijk allemaal uitzoeken. Gistermiddag, gisteravond en vanmorgen in de trein.

En met trots presenteer ik ze dan ook. Ik weet nog niet of het mijn Suriname-set kan overtreffen, maar blij word ik er wel van.

Stofjes gescoord!

Direct toen ik het programma las, sprak deze dag me aan. Marktjes, eten bij locals, kleine dorpjes bezoeken en bovenal een floating village. Dingen die mij als muziek in de oren klinken en die dat ook waren. De eerste tussenstop was een markt in de buitenwijk van Siem Reap. Geen markt waar je je etenswaren wilt kopen, kan ik je vertellen. Maar wel een markt waar ik eindelijk stofjes trof. En waar ik geweldig straatbeeld vastlegde. Buiten de altijd door mij gewilde portretten.

Phum O

Na de markt gingen we door naar Phum O. Een dorpje dat weinig bezocht wordt door toeristen, eigenlijk enkel door het kleinschalige bedrijfje waar wij mee gingen. Kindjes wilden graag op een foto en liepen de hele wandeling met je mee. De terugweg (van dorp naar de lokale familie waar we gingen eten) deden we per brommer. Haar door mijn wind en genieten. 400%!

Over de floating village

En toen kwam het deel waar ik al de hele dag naar uitkeek: floating village Kampong Khleang. Rond Siem Reap heb je vier van deze dorpen, waarin de huizen of 10 meter hoge palen zijn gebouwd, omdat het in de regentijd ook werkelijk zo hoog komt. Dit dorp is het minst toeristische in de omgeving. Er zijn weliswaar veel boottochten over de rivier en naar het meer, maar het dorp wordt wederom maar weer door enkel deze lokale aanbieder bezocht.

Laura maakt de kinderen aan het huilen

We gaven de kinderen stroopwafels, en daar trekken ze leuke bekken bij. We bekeken een woning van binnen. Nog best groot kan ik je vertellen. Ik zette 1001 kinderen op de foto en liet ze stuk voor stuk ook weer de foto’s zien. Ik maakte ook kinderen aan het huilen, dat bleek mijn specialiteit die dag. Als ik in de buurt was van ukkies dan kwam er standaard gebler achteraan. Geen idee hoe ik het deed. Ik zie ze toch liever lachend!

Ik denk dat ik deze dag mijn meest geslaagde portretten heb gemaakt. En dat ik op deze manier onze reis (want dit was het laatste deel van het programma) op een geweldige manier heb afgesloten.

Tegenvaller

Persoonlijk viel de traditionele dansvoorstelling mij een beetje tegen. Toen ik het programma las, dacht ik terug aan de dansavond in Suriname: kleinschalig. Maar helaas, dit was een vreetschuur, met lopend buffet, een podium en vooral heel veel Japanse toeristen. Wel hadden we nuttige gesprekken met mensen die daar lokaal werken en voor je artikel is dat toch ook wel belangrijk.

Afdinguh!

De nightmarket daarentegen was wél leuk. Veel minder commerciële troep dan op Path Pong, en meer lokale spullen. Wel net zoveel opdringerige verkopers, maar daar ben ik inmiddels in getraind. Ik liet me weer verleiden tot de koop van nog een fuchsiaroze sjaal voor vriendinnetje Maaike en ik trakteerde mezelf op een zilveren armband.

Zuigende visjes

Wel eens die reclame gezien van de Zwaluwhoeve over Dr. Fish? Dat je met je voeten of handen in een bad zit en kleine visjes al je dode huidcellen en eelt verwijderen? Waar je dan dikke euro’s voor neerlegt. Hier kun je dat overal op de markt doen. Voor drie dollar, inclusief een drankje. En tja, dat moesten we natuurlijk even proberen. Even vergetend dat ik er niet tegen kan als er iemand aan mijn voeten zit… Kietelen dat het deed! Maar alles went en dus zat ik daar 20 minuten lang. En waren mijn voeten achteraf echt zacht. Voor even dan…

Partytime!

Daarna was het tijd voor cocktails. Zonder H., die waren we weer eens kwijt. Er van uitgaand dat hij lekker in een massagesalon zou liggen, maakten we ons geen zorgen. Waar je je wel zorgen om moet maken, is of het wel handig is om na avondeten te hebben overgeslagen (ik was niet lekker) wél te gaan drinken. Echt, ik had niet veel gedronken, maar toen ik opstond… Gelukkig gingen we met een tuktuk terug naar het hotel en hoefde ik niet te wankelen.

Eenmaal bij het hotel besloten we de uitkijktoren nog even te beklimmen. Voor een geweldig uitzicht op Angkor Wat. Wat we niet hadden. Voor niets met lamme benen, en risico voor eigen leven, naar boven geklommen. Maar lekker slapen deed ik daarna wel!

Onderweg van Angkor Wat naar Angkor Thom konden we het niet laten een tussenstop te maken bij een groot meer, waar vissers aan het werk waren. Hoge verwachtingen had ik toen ik er heen liep, maar eigenlijk was al dat bruine water best saai. Maar goed, ik heb in elk geval een mooie koe op de foto kunnen zetten.

Verdwalen in de tempel

Angkor Thom is immens groot, met meerdere tempels. Wij bezochten de Bayon-tempel, die maar liefst 49 torens heeft. Met tussendoor allemaal leuke doorkijkjes en op elke toren gezichten. Big Brother is watching you! Leuk weetje is dat deze tempel ook gebruikt werd voor de film Tombraider. Overigens bleek het er ook makkelijk verdwalen, want we raakten onze leider H. kwijt. Anderhalf uur later dook hij pas op. Inmiddels vielen we bijna om van de honger en dus was het tijd voor een flinke lunch! (met patatjes!)

One more to go

Voor die dag stond er nog één tempel op de planning: Tha Phrom. Deze tempel is met bomen doorweven. Indrukwekkend om te zien. En back to nature voor je gevoel. Gelukkig was hier een pad uitgezet en raakten we collega H. niet kwijt, dit keer…

Ik had verwacht dat ik het saai zou vinden: de hele dag tempels. Niets van dit alles! Ik vond het hartstikke interessant en tevens steeds leuker om te fotograferen.

Na een wederom korte nacht – ik was in dubio: airco aan en verkouden of airco uit en niet kunnen slapen van de warmte en dus ging hij aan/uit – zat ik wederom brak aan het ontbijt. Het lijkt bijna traditie te worden deze reis, te korte nachten. Maar goed, het had ’s ochtend geregend en het was lekker koel. Ik zou me wel staande houden!

Over Angkor Wat

Angkor Wat is een hindoeistische tempel in de provincie Siem Reap. Het is het grootste religieuze bouwwerk ter wereld en een van de belangrijkste overblijfselen uit het Khmer-rijk. Tevens staat het complex op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Wat enigszins raar is, want daar zijn strenge eisen aan. Bedenk dat van elke dollar die daar binnenkomt er slechts 15 cent naar restauratie gaat en de rest aan de strijkstok blijft hangen. Of de overheidskas er mee gespekt wordt…

Toeristische attractie

Als je aankomt, merk je dat deze tempel direct van een ander soort is dan die in de Isan-regio. Het is een soort Eiffeltoren van Parijs, of de Sagrada Familia van Barcelona. Toeristen, toeristen en nog eens toeristen. In de klassieke toeristenoutfit, aldus reisgenoot JH: kakibroek, bergschoenen, rugzak, heuptasje, uniseks outfit bij stellen… En die springen dan elke keer net in beeld als je een foto schiet.

Fotosessies in het gras

Daar door heen kijkend – en alle steigers die er wegens renovatie staan – negerend, is het werkelijk waar een geweldig complex met een massa aan historie. Na het hoofdcomplex te hebben bekeken, zijn we vrij te fotograferen. Ik zie collega JM in het gras liggen. Met zijn snapshot-, uh compactcamera, creatief aan het doen. Ik besluit nog creatiever te doen en voor hem te gaan liggen en hem een gratis fotoshoot te geven. Zijn ondergoed bekijkend, kan ik het zo naar Bjorn Borg opsturen voor een campagne. Ondertussen legt reisleider H. de shoot even vast voor het nageslacht.

Smekende Cambodjanen

Van alle lol krijgen we dorst. Op naar het zijstraatje waar je tal van eetkraampjes en souvenirsshops vindt. Kinderen bestormen je met de vraag of je boeken over de tempel wilt kopen, of ansichkaarten. Het woord nee begrijpen ze niet helemaal. Ze vallen nog net niet smekend op hun knieën. Maar omdat ze fotogeniek zijn neem ik het voor lief… Ondertussen ding ik nog even af op een fuchsiaroze sjaal (ja, nog een!) voor vriendinnetje Maaike. En zie ik hoe een vader zijn jonge dochtertje kunstjes laat doen op een paard omdat hij denkt dat dat leuk is voor op de foto. Niet dus!

Bedelende Cambodjanen

Ook kom je veel bedelende Cambodjanen tegen. Ja, je mag wel een foto maken maar dat kost dan een dollar. Later die dag wordt me verteld hoe het komt dat er zoveel gebedeld wordt. Tientallen jaren geleden was dat namelijk stukken minder. Toen waren het alleen monniken of oudere mensen die hun kinderen hadden verloren in de oorlog. Die kinderen die normaal voor ouders zorgen als ze er niet meer zelf toe in staat zijn. Nu is het iedereen. Laaggeschoolden Cambodjanen, en dat is 60% van de bevolking, verdienen gemiddeld 35-45 dollar per maand. Als je bedenkt dat een bedelaar bij Angkor Wat met niet al teveel moeite 6-7 dollar op een dag ophaalt… Neem ze het eens kwalijk!

Via de ingang lopen we weer naar buiten. Ik verbaas me over de schoonheid, al was hij duidelijk nog mooier geweest met een beetje zon en een mooi wolkendek.

Khun Apple

Daarbij betekent afscheid nemen van Thailand afscheid nemen van de gids. Van onze lieve Khun Apple, die altijd even zorgzaam was. Die er voor zorgde dat ik goed te eten kreeg: chicken, no curry, not spicy. Die bij elke stop zorgde voor opfrisdoekjes voor onze zweterige gezichten. Die de autoritjes voorzag van oer-Hollandse muziek: Jan Smit en Nick & Simon. Die deels met ons meepraatte in het Nederlands. Nootje uit Suriname stal mijn hart, maar ook Khun Apple deed dat. Ik zal zijn Laula missen.

Aan de grensovergang

Aan de grens van Cambodja worden wij overgeleverd aan een andere meneer. Een iets minder lieve meneer. Die de hartelijkheid van de Thai duidelijk niet kent. De papierenafhandeling gaat traag. Collega W. laat ook nog haar tas in de kar bij de koffers. En die is al over de grens. Met haar paspoort erin. Een zooitje ongeregeld is het al snel en het is totaal geen fijn gevoel dat je je paspoort drie kwartier aan een ander mee geeft voor een visum. En dat je koffer ergens op een wagen ligt in Cambodja terwijl jij nog in Thailand bent…

Dodemansrit

Eind goed, al goed: we hebben de paspoorten terug en krijgen de koffers in het oog. Vervolgens stappen er in een aftandse, veel te kleine bus. Op weg naar Siem Reap, wat drie uur blijkt te duren. Mijn kont wordt stijf en kan mijn benen niet strekken. Slapen zit er dus niet in. En dat zou ik zo graag willen doen. Dan hoef ik niet te zien dat ik al 10x dood had kunnen zijn. Door spookrijden, gevaarlijk inhalen en 100 km te hard rijden. En dat in noodweer!

Maar deze blog bewijst dat ik heel ben aangekomen. Tijd voor mijn eerste nacht in Cambodja – land nummer 18 op de lijst, pap – in een lodge gerund door Nederlanders. En morgen? Dan ga ik kijken wat ik echt van Cambodja vind.

“Laura, wil je naar Thailand?”

Dat vroeg mijn baas (met een adverteerder aan de telefoon) vorige week donderdag aan me. Mijn gezicht klaarde op. “Ja, ik wil. Wanneer?” Ik hoorde de datum en terwijl de baas doorpraatte met de adverteerder belde ik Ferry. Of hij het heel erg vond om me weer een week te missen. En of hij het erg vond dat ik dan naar het land ging waar hij oh zo graag naar toe wilde. Want wees eerlijk, zou jij dan niet lichtelijk jaloers zijn? Ik wel, Ferry niet. “Grijpen die kans, Lau.”

Dode mus?

De baas moest er nog wel even over nadenken, of het commercieel interessant was. Lekker dacht ik, ga je me het eerst vragen en me dan blij maken met een dode mus. Maar mijn baas kent me, weet hoe graag ik het wel en eerlijk is eerlijk, ik doe die reizen allemaal onder privétijd (hij vindt me nuttiger op kantoor, dus dit is de deal). Dus vrijdagochtend het verlossende woord dat het mocht. Gisteren werd het officieel vanuit de kant van de adverteerder. Jeuhie! 21 maart zit ik in het vliegtuig naar Bangkok.

Wat gaan we doen?

Een definitief en uitgebreid programma heb ik niet, maar natuurlijk heb ik wel iets gezien van de plannen. Zondag vliegen we business class – voor minder doe ik het niet meer, ga toch niet tussen de plebs zitten – met China Airlines naar Bangkok. Hier brengen we twee dagen door met allemaal jubileumdiners ter ere van het 50-jarig jubileumjaar van China Airlines en ook van Verkeersbureau Thailand. We dineren met uitzicht over de rivier en zicht op de stad. Vanaf Bangkok vertrekken we naar de meest oostelijke regio I-San, waar we kennis zullen maken met de dorpjes en de mensen aldaar. En dan brengen we nog even een bezoek van 2 dagen aan Cambodja. Aan de meest bekende tempel van Zuidoost-Azië, Angkor Wat. Uiteraard vliegen we ook weer business class terug. Niet de bekende hoogtepunten van Thailand, maar dat maakt het des te fijner. Die kan ik dan ooit nog met Ferry gaan bezichtigen.

Spannend!

En hoe stoer ik dan ook heel hard gil “Ja, ik wil”, stiekem is het best spannend. Hoe gaat het daar met mijn eetperikelen? En heb ik weer een groep die het vooral erg hilarisch vindt. Ik heb het werkelijk op geen andere persreis gehad, dat er zo werd gemiept over mijn eetpatroon. Dus ik ga er maar van uit dat Suriname een uitzondering is. En wat dacht je van mijn camera? Goed en wel bevonden door ROFA, geen enkele schade. En toch bleef hij zondag weer even hangen. Via Twitter (dank aan @alffen) heb ik een reservebody kunnen lenen, zodat ik met twee camera’s op pad ga. Rob, ik beloof je dat ik mijn best ga doen hem niet in een ton rijst terug te geven.

Wees niet bang dat ik jullie het hele jaar met deze jaloersmakende verhalen ga lastig vallen. Deze twee reisjes zijn echt uitzonderingen. Het aanbod is niet groot en ik kan niet altijd weg . Plus: ik bewaar ook nog wat vakantiedagen voor Ferry en voor het kleine Page-hondje dat later dit jaar komt. En waar Ferry zelfs al een naam voor heeft bedacht.